Διαχείριση ιστορικών αρχείων

Κωδικός Μαθήματος:

Π-4020

Semester:

Δ΄ Εξάμηνο

Κατηγορία:

Υποχρεωτικά ( ΜΕ )

Ώρες:

Μονάδες ECTS:

5

Καθηγητές Μαθήματος

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Πρόκειται για μάθημα της επιστήμης της αρχειονομίας, στη διάρκεια του οποίου παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά παραδείγματα εγχώριων φορέων διατήρησης ιστορικών αρχείων, η οργάνωση, η λειτουργία τους και η συνεισφορά τους στους τομείς της εκπαίδευσης και της επιστημονικής έρευνας. Το μάθημα συμπληρώνεται από εκπαιδευτικές επισκέψεις/ξεναγήσεις σε Ιστορικά Αρχεία, ώστε οι συμμετέχοντες να γνωρίσουν από κοντά τις υποδομές, την οργάνωση και τα ζητήματα, με τα οποία βρίσκονται αντιμέτωποι οι φορείς διατήρησης αρχείων.
Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/-τριες θα:
• έχουν γνωρίσει και κατανοήσει τις διαδικασίες διάσωσης, συγκέντρωσης, οργάνωσης, επεξεργασίας και διατήρησης αρχείων, που εφαρμόζουν ποικίλοι δημόσιοι και ιδιωτικοί αρχειακοί φορείς
• έχουν εξοικειωθεί με ποικίλα τεκμήρια, τα οποία αναφέρονται στην ιστορία, στην πολιτιστική κληρονομιά και σε ό,τι έχει σχέση με τις εγχώριες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες
• έχουν γνώση της ιστορίας, της οργάνωσης και έχουν κατανοήσει τον ρόλο των Γενικών Αρχείων του Κράτους για την εύρυθμη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης
• έχουν γνώση των βασικών εννοιών και αρχών διαχείρισης του αρχειακού υλικού και έχουν κατανοήσει τον τρόπο που αυτές εφαρμόζονται στην αρχειακή πρακτική
• γνωρίζουν τη λειτουργία και τις εργασίες μίας αρχειακής υπηρεσίας (επισήμανση, απογραφή, εκκαθάριση, καταγραφή, ταξινόμηση, ευρετηρίαση και αρχειακή περιγραφή)
• γνωρίζουν τις βασικές κατηγορίες ιστορικών αρχείων (διοικητικά, δικαστικά, εκκλησιαστικά, τραπεζικά, οικογενειακά/προσωπικά αρχεία, αρχεία επιχειρήσεων) και τα διαφορετικά καθήκοντα, στα οποία θα κληθούν να ανταποκριθούν
• έχουν αποκτήσει μία εποπτεία των ζητημάτων και των προβλημάτων, τα οποία θα κληθούν να διαχειριστούν ως επαγγελματίες αρχειονόμοι
• μπορούν να διαχειριστούν ανενεργό αρχειακό υλικό σε διαφορετικά εργασιακά περιβάλλοντα (αρχειακή υπηρεσία, διοικητική υπηρεσία, επιχείρηση).

 

Γενικές Ικανότητες

• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
• Λήψη αποφάσεων
• Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το μάθημα χωρίζεται στις ακόλουθες ενότητες:
Ενότητα 1: Εισαγωγή στη διαχείριση του αρχειακού υλικού: βασικές έννοιες και ορισμοί, ιστορική αναδρομή, τήρηση & διατήρηση αρχείων, ο ρόλος του αρχειονόμου.
Ενότητα 2: Κατηγορίες ιστορικών αρχείων (διοικητικά, δικαστικά, εκκλησιαστικά, τραπεζικά, οικογενειακά/προσωπικά, αρχεία επιχειρήσεων, οπτικοακουστικά αρχεία) και οι ιδιαιτερότητες στον τρόπο διαχείρισής τους.
Ενότητα 3: Οι βασικές αρχές, που διέπουν τη διαχείριση του ιστορικού αρχειακού υλικού. Εξετάζεται η εφαρμογή τους στην πράξη. Ανάλυση της αρχής της προέλευσης & της αρχής της αρχικής τάξης (αρχειακός δεσμός με τη χρήση παραδειγμάτων).
Ενότητα 4. Η οργάνωση της εργασίας στο πλαίσιο της αρχειακής υπηρεσίας. Στάδιο πρόσκτησης αρχείων & σχετικές εργασίες. Η διαχείριση και η πολιτική των προσκτήσεων. Ελληνική νομοθεσία για την επιλογή & την εκκαθάριση αρχείων των δημοσίων υπηρεσιών από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Εκκαθάριση & απομάκρυνση. Εισαγωγή του αρχειακού υλικού. Ταξινόμηση & περιγραφή αρχειακού υλικού. Αρχεία και Κοινωνικά Δίκτυα.
Ενότητα 5: Πρόσβαση στο αρχειακό υλικό: σχετικά εργαλεία, ελληνική νομοθεσία και ΑμΕΑ. Διατήρηση αρχειακού υλικού: πολιτικές διατήρησης, αιτίες φθοράς τεκμηρίων, συντήρηση, ψηφιακή διατήρηση. Μέθοδοι προβολής του αρχειακού υλικού (εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα κ.ά.).
Ενότητα 6: Το σύγχρονο αρχειακό περιβάλλον και η επίδραση των νέων τεχνολογιών στη διαχείριση αλλά και την παραγωγή αρχείων. Παρατίθενται βασικές πληροφορίες για τα μεταδεδομένα, την ψηφιακή διατήρηση και τις σχετικές μεθόδους και πολιτικές.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Γλώσσα: Ελληνική
Μέθοδοι αξιολόγησης:
• Γραπτή εργασία (προαιρετική)
• Εργαστηριακή εργασία
• Τελική Εξέταση: Ερωτήσεις ανάπτυξης δοκιμίων, Δοκιμασία πολλαπλής επιλογής
Κριτήρια:
• Κατανόηση των βασικών εννοιών και αρχών
• Ορθή χρήση της ορολογίας
• Επιτυχής χρήση παραδειγμάτων
• Τεκμηρίωση απόψεων
• Σαφήνεια και ακρίβεια στη διατύπωση
Τα θέματα των εργασιών, ο τρόπος αξιολόγησης και τα κριτήρια βαθμολόγησης αναρτώνται με την έναρξη του εξαμήνου στην ιστοσελίδα του μαθήματος.

 

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Ellis, J. (ed.), Η διαχείριση των αρχείων. Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία και Τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός, Αθήνα 2000
2. Μπάγιας, Α. Εγχειρίδιο Αρχειονομίας: Η επεξεργασία ενός ιστορικού αρχείου, Κριτική, Αθήνα 1999

Ελληνική βιβλιογραφία:
3. Βακαλοπούλου, Μ. & Ν. Καραπιδάκης (επιμ.), Αρχειονομία: Η πρακτική των Γενικών Αρχείων του Κράτους, Αθήνα 2012
4. Γιαννακόπουλος Γ., Μπουντούρη Β., Εισαγωγή στην Αρχειονομία [e-book], Αθήνα 2016, Διαθέσιμο στο: http://hdl.handle.net/11419/6322
5. Διεθνές Συμβούλιο Αρχείων. Διεθνές Πρότυπο Αρχειακής Περιγραφής (Γενικό). 2η έκδ. (Οττάβα, 2000), μετ. Χρ. Βάρδα, Αμ. Παππά, Ζ. Συνοδινός. Αθήνα: Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία, 2002. Διατίθεται σε cd και online

Ξενόγλωσση βιβλιογραφία:
6. Millar, Laura, “On the crest of a wave: transforming the archival future”, Archives & Manuscripts, Vol. 45/2 (2017), pp. 59-76
7. Rydén, Reine, “Implementation of appraisal regulations including the selection of sample archives. A case study on the Swedish country district police”, The Journal of the Archives and Records Association, Vol. 35 (2014), σσ. 43-53
8. Schüller, D., Audio and video carriers: recording principles, storage and handling, maintenance of equipment, format and equipment obsolescence. URL: http://www.tape-online.net/docs/audio_and_video_carriers.pdf

Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
1. The Journal of the Archives and Records Association