Νεότερη ελληνική ιστορία

Κωδικός Μαθήματος:

Π-6010

Semester:

ΣΤ΄ Εξάμηνο

Κατηγορία:

Υποχρεωτικά ( ΜΕΥ )

Ώρες:

Μονάδες ECTS:

5

Καθηγητές Μαθήματος

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Πρόκειται για μάθημα ιστορίας, στο οποίο επιχειρείται να αναδειχθούν οι σχέσεις των ιστορικών αφηγημάτων με τα αρχειακά τεκμήρια και τις σχετικές πηγές. Έτσι, στη διάρκεια του εξαμήνου η εξιστόρηση των βασικών περιόδων της νεοελληνικής ιστορίας βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τις διαθέσιμες πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές. Στις εβδομαδιαίες διαλέξεις οι φοιτητές/-τριες συζητούν για τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα, τα πνευματικά και ιδεολογικά κινήματα, τις συλλογικές νοοτροπίες, τις προσωπικότητες και την αποτύπωσή τους σε αρχειακές ενότητες, μουσειακές συλλογές και βιβλιακά τεκμήρια (βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά).
Μετά την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/-τριες θα:
• γνωρίσουν την αξία των αρχειακών και βιβλιακών πηγών για τη διεξαγωγή της ιστορικής έρευνας και για την προώθηση της ιστορικής κουλτούρας στην ελληνική κοινωνία
• γνωρίσουν και κατανοήσουν ιστορικά γεγονότα και περιόδους του νεοελληνικού παρελθόντος
• γνωρίσουν διαφορετικές κατηγορίες πηγών και ιδρύματα (επιστημονικά κέντρα, αρχεία, μουσεία, βιβλιοθήκες), που υποστηρίζουν τη σχετική ιστορική έρευνα
• κατανοήσουν τη σημασία της ορθής και με επιστημονικά κριτήρια χρήσης των ιστορικών πηγών, ώστε να μπορούν ως επαγγελματίες αρχειονόμοι να τις αξιολογήσουν
• κατανοήσουν εκείνα τα θεωρητικά εργαλεία, που είναι απαραίτητα για το έργο της επισήμανσης και εκκαθάρισης αρχείων
• κατανοήσουν, πέρα από την αξία των ιστορικών πηγών και της αρχειακής κληρονομιάς, οι φοιτητές/-τριες συνειδητοποιούν και την ανάγκη διατήρησης και οργάνωσής τους.
• κατανοήσουν τις συνθήκες διαμόρφωσης της νεοελληνικής ιστορικής συνείδησης, καθώς και την με ιστορικούς όρους ερμηνεία του παρελθόντος και του παρόντος, ώστε να συνδιαλέγονται στο μέλλον με ιστορικούς και ερευνητές άλλων επιστημονικών πεδίων.

 

Γενικές Ικανότητες

• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών
• Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
• Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
• Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
• Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
• Αυτόνομη εργασία

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το μάθημα χωρίζεται στις ακόλουθες ενότητες:
Ενότητα 1: Εισαγωγή στην επιστήμη της ιστορίας και την ιστοριογραφία. Η διαδικασία της ιστορικής έρευνας και συγγραφής. Ιστοριοδίφες, αρχεία και τεκμηρίωση. Αναλύεται η διαδικασία της συγγραφής ιστορίας και δημιουργίας αποθετηρίων μνήμης από την αρχαιότητα έως σήμερα. Παρουσιάζονται οι σημαντικότερες μεταβολές στις μεθόδους ανασύνθεσης του παρελθόντος (κλασική ιστοριογραφία, η σχολή των Annales, οικονομική και κοινωνική ιστορία, ιστορία των φύλων, μικρο-ιστορία).
Ενότητα 2: Πηγές νεότερης ελληνικής ιστορίας (πολιτικής, οικονομικής, βιομηχανικής, ιστορίας της τεχνολογίας, της υγείας, της εργασίας, των πόλεων, του περιβάλλοντος). Παράλληλα με την εξιστόρηση του νεότερου παρελθόντος, σε κάθε διάλεξη παρουσιάζονται γραπτά και οπτικοακουστικά ιστορικά τεκμήρια από τα ελληνικά και ξένα αρχεία.
Ενότητα 3: Ιστορία του ελληνικού κράτους. Πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις και εξεγέρσεις. Πόλεμοι, οικονομικές και ανθρωπιστικές κρίσεις. Αναλύονται τα σημαντικότερα γεγονότα της ελληνικής πολιτικής ιστορίας, οι μεγάλες κοινωνικές αναταραχές και οι σχέσεις της Ελλάδας με άλλα κράτη.
Ενότητα 4: Η κοινωνική διαστρωμάτωση των αστικών κέντρων στον 19ο και 20ό αι. Διαμόρφωση των νεότερων αστικών κέντρων. Βιομηχανική ανάπτυξη, αγροτικοί πληθυσμοί και αστυφιλία. Επιχειρηματικά δίκτυα, τεχνολογία και μεγάλα δημόσια έργα (σιδηρόδρομοι, διώρυγα της Κορίνθου, λιμάνια).
Ενότητα 5: Εργασία και Μετανάστευση. Η εμπειρία της εργασίας αποτελεί προσφιλή θεματική της εγχώριας ιστοριογραφίας. Η συζήτηση περιλαμβάνει ερωτήματα για τις συνθήκες εργασίας, τις επαγγελματικές νόσους, την κοινωνική ασφάλιση, το μισθολόγιο και την καθημερινότητα των εργατικών οικογενειών, την επιστημονική εργασία και τις γεωγραφικές μετακινήσεις των πληθυσμών στο όνομα της απασχόλησης.
Ενότητα 6: Νέες πηγές ιστορίας. Σε όλη τη διάρκεια του εξαμήνουν γίνονται αναφορές σε νέες κατηγορίες πηγών (προφορικές μαρτυρίες, οπτικοακουστικά αρχεία, αρχιτεκτονικά/μηχανολογικά σχέδια) και στα περιθώρια, που αυτές δημιουργούν για την ανανέωση της ελληνικής ιστοριογραφίας.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Γλώσσα: Ελληνική
Μέθοδοι αξιολόγησης:
• Γραπτή εργασία (προαιρετική)
• Τελική Εξέταση: Ερωτήσεις ανάπτυξης δοκιμίων, Δοκιμασία πολλαπλής επιλογής
Κριτήρια:
• Κατανόηση των βασικών εννοιών
• Ορθή χρήση της ορολογίας
• Επιτυχής χρήση παραδειγμάτων
• Τεκμηρίωση απόψεων
• Σαφήνεια και ακρίβεια στη διατύπωση
Τα θέματα των εργασιών, ο τρόπος αξιολόγησης και τα κριτήρια βαθμολόγησης αναρτώνται με την έναρξη του εξαμήνου στην ιστοσελίδα του μαθήματος.

 

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Προτεινόμενα Συγγράμματα:
1. Clogg, R., Συνοπτική ιστορία της Ελλάδος, Ιστορητής, Αθήνα 1995
2. Βερέμης, Θάνος, Ελλάς. Η σύγχρονη συνέχεια, Καστανιώτης, Αθήνα 2006

Ελληνική Βιβλιογραφία:
3. Ασδραχάς, Σπύρος (επιμ.), Οικονομική ιστορία του ελληνικού κράτους (3 τ.), Αθήνα 2011
4. Βαξεβάνογλου, Αλίκη, Οι Έλληνες κεφαλαιούχοι, 1900-1940. Κοινωνική και οικονομική προσέγγιση, Θεμέλιο, Αθήνα 1994
5. Βαρίκα, Ελένη, Η εξέγερση των κυριών, Παπαζήσης, Αθήνα 2011 [α’ 1987]
6. Βεντούρα, Λίνα, Έλληνες μετανάστες στο Βέλγιο, Νεφέλη, Αθήνα 1999
7. Γιαννακόπουλος, Γιώργος (επιμ.), 90 χρόνια Γενικά Αρχεία του Κράτους: Κατάλογος έκθεσης=General State Archives 90thanniversary: Exhibition Catalogue, Αθήνα 2004
8. Δερτιλής, Γ., Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα 2010
9. Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770 – 2000, 10 τ., Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003
10. Συλλογική έκδοση, Ελλάδα. 20ός αι., Καθημερινή, Αθήνα 2017

Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
11. Τα Ιστορικά
12. Μνήμων
13. The Historical Review